Ерөнхийлөгчийн илгээсэн утсан мессеж буюу “Засаглал 2.0”

Шинэ он гараад нэгэн содон бэлэг гар утастай хүн болгонд шахуу ирсэн нь Монгол улсын ерөнхийлөгч Цахиагийн Элбэгдоржийн мэндчилгээ байлаа. Тэрхүү мэндчилгээнд “Танд шинэ оны баярын мэнд хүргье. Танаас Монгол орны хөгжил хамаарна. Та Монголынхоо нэрийг сайнаар гаргаж чадна. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц. ЭЛБЭГДОРЖ” гэсэн утсан мессежийг та ч бас өглөө босоод уншсан бизээ. 

Юун оюуны өмч вэ? Юу юм бэ тэр чинь

-Юун оюуны өмч вэ? Юу юм бэ тэр чинь гэж Монгол Ньюс компани буюу Өнөөдөр сонин таны өөдөөс хэлж байна

Би анх хуудас нээгдэхэд NYTIMES руу орчихлоо гэж бодоод хөшчихөж, эхнэр маань намайг удаад хөдөлгөөнгүй болохоор нь ирээд нүүрний өмнүүр гараа саваад бас чихдэж байж намайг хөшөөнөөс гаргалаашд, ёо ёо. Жаахан webdesign хийчихдэг хүн яг дууриалгаад хийчихнэ л дээ, Ганцхан Georgia гэдэг фонтийг нь Arial-аар солисон байна. Өмнөөс нь ичиж үхмээр гэж, Монгол ньюс компаний өмнөөс. Хулгай гэвэл www.mongolnews.mn-ийг хардаа.


Улаан цагаан хулгай хийсэн байгааг Миний америк найз битгий харчихаасай билээ!
Юун Brand name Юун Нөгөө үнэн шударга Юун оюуны өмч вэ? Ийм юм яридаг нөгөө сонин маань будаа будаа, Энэ дезайн хийсэн хүнийг буруутгамгүй, харин энэ компанийг ямар хүмүүс удирддаг юм болдоо гэсэн шүү зүйл толгойд эргэлдээд л. Овоодоо гэж бодож байсан сонин маань шүү. Тэд NYTIMES.COM гэж бичээд монголын тухай мэдээлэл хайгаагүй гэвэл өөрсдийгөө энэ ертөнцийн хаагуур нь явж байсан гэж мэлзэх болж байна аа. Нөгөө юун гуя гэдэг шиг...
Бид ч ер нь болоогүй л байгаа юм байнаа гэж.

С.Оюунтөгсийн шvлгvvд

Яруу найрагч С.Оюунтөгс (haabaisanals@yaoo.com) нь 2002 онд “Хаа байсан алс” яруу найргийн анхны номоо гаргасан бол 2006 онд “Толинд туссан өчигдөр” хэмээх номоо гаргасан. Энэ удаа танд “Намрыг хүлээхүй” яруу найргийн ном, “Бүгээн чулуу” үгүүллэгийн анхны номоо өргөн барьж байна. Таалан болгооно уу!
“Намрыг хүлээхүй” шүлгийн номын өмнөтгөл үг
С.Оюунтөгсийн шүлгүүд
I Галбингаагийн аялгуу

Аль эрт 2002 онд “Хаа байсан алс” хэмээх анхны богино мөрт шүлгүүдээ ном болгон гаргаж байсан яруу найрагч бүсгүй өнөөдөр шүлгийнхээ гурав дахь номыг уншигч танд өргөн барьж байна. Тэрбээр долоон жилийн өмнө,
“Тиймээ, сая л
Тэнгэрт нар гийж
Торон дахь шувууд жиргэв” гэж бичиж байсан бол өнөөдөр,
“...Тийн ярууханаар
Торонд шувуу жиргэнэ.
Даль жигүүрээ хумисан ч
Дэндүү тунгалагаар
Аялгуулан дуулах чинь юү билээ.
Ийн аялгуулан дуулах чинь
Эрх дураараа жиргэх
Эрхэс тэнгэрийн шувуудаас
Илүү тунгалагаар
Жиргэхийн учир юү вэ
Шувуухай минь” гэж бичиж байна. Маш гярхай мэдрэмж.
Эдүүгээг хүртлэх яруу найрагчид торонд хийсэн шувууг гаргаж тавихыг л хүсч байснаас биш торон дахь шувууны аялгуулан дуулах тухай бичсэнсэн билүү.
Уянгалан дуулуулахын тулд шувууг торонд хийх нь дээр юм биш үү. Орчлонд сайхан дуу хэрэгтэй шүү дээ. Тэгээд хэрэгтэйг нь мэдсээр байж юунд шувуудыг торноос нь мултлан тавихыг хүсдэг байна вэ. Магадгүй уянгалан донгодуулах нь яруу найраг. Шувууг торноос чөлөөлөх нь үзэл суртал ч байж мэднэ.
Юутай ч С.Оюунтөгс торонд орсон шувуу, тэнгэрт жиргэх шувуудаас илүү сайхан, илүү тунгалагаар донгоддогийг мэдэрчээ. Энэ бол олз. Долоон жилийн өмнө “торон дахь шувуу жиргэхийг” анзаарч байсан бол өнөөдөр мөнөөх торон дахь шувуугаа “эрх чөлөөт” шувуудаас илүү сайхан донгоддогийг анзаарсан байна. Энэ бол давхар давхар олз. Хэн нэгний гээсэн ташуур олсон олзноос хэзээ ч юм гээсэндээ харамсаж явсан өөрийн ташуурыг хэдэн жилийн дараа олсон шиг олз.
Олон жилийн турш сэтгэлдээ “тортой шувуу” тээж явсны ач.
Уянгалан дуулагч шувууг торонд хийхгүйгээр хүссэнээрээ сайхан донгодуулж хэрхэн чадах билээ. Сэтгэл гэгч торон доторхи шувуу. Тор гэдэг орчлонгийн зовлон. Эрх чөлөөний хязгаарлалт. Тор бол боолчлол. Гинжний дуун холилдоогүй эрх чөлөөний аялгуу буй гэж үү. Өндгөндөө дуулах галбингаагийн аялгуу хэмээн магтан дуулаад байдагийн учир өндгөн хальс хэмээх торон дотороосоо эрх чөлөөг хүссэн галбингаагийн зовлонгийн аялгуу биш гэж үү.
II С.Оюунтөгсийн эрэл
“Хамагаас халуун, хамагаас хүйтэн”-ийг С.Оюунтөгс эрж байна. Хамагаас халуун, хамагаас хүйтэн хаана байна вэ. Мэдээж сэтгэлд. Хаа ч байхгүй халуун, хаа ч байхгүй хүйтэн, харамсалтай нь өнөөдөр хаа ч алга. Эргэн тойроны юм бүхэн, халуун ч биш, хүйтэн ч биш, бүлээн. Үлбийсэн бүлээн.
Сэтгэл, чин сэтгэл юутай хомс вэ. Юутай хомс тэр сэтгэлийг юугаар ч орлуулж болдоггүй нь юутай гачлан.
“Хамагаас халуун
Хачин хүйтэнийг
Хаанаас дахин олох юм бэ” хэмээн найрагчийн зүрх хашгарч байна. Хашгарах дуу нь торон дотороос донгодох шувуун дуутай юутай төстэй.
III “Цаанаа л нэг жигтэй”
“Чимээ чагнан алхахуй
Цас сормуусан дээр унах нь
Цаанаа л нэг жигтэй”

Бид иймэрхүү шүлэгийг Бишүби шүлэг гэх болсон юм. Энэ нэрийг би анх 1990 онд “Билгүүнийг биширэн шүтнэ би” гэсэн үгүүлбэр зохион түүнийхээ үгсийг товчлох замаар гаргаж авсан юм. Уг нь энэ нэрийг уран зохиолын цоо шинэ урсгалын нэр болгох гэж анх гаргасан боловч харамсалтай нь тийм урсгал бий болж чадсангүй. Харин энэ нэрийг сүүлийн жилүүдэд зарим нэгэн хүн өөрөө зохион олсон юм шиг шүлэг зохиолынхоо хэсэг бүлэгийг нэрлэн, зугууханаар өөрийн болгож авах гэсэн далд санаа ихэд цухалзах болсон учираас үнэн мөнийг ийнхүү өчиж байгаа билээ. Энэ учираас Их Монгол дээд сургууль дээр төвлөрөн оршиж байдаг “Уран зохиолын БИШҮБИ төв”-ийн уран бүтээлчид өвөр зуураа зөвшилцөн тохиролцсоны эцэст С.Оюунтөгсийн энэ шүлгүүд шиг “жигтэй” шүлэгүүдийг бид “БИШҮБИ шүлэг” гэж нэрлэх болсоноо уран бүтээлчид хийгээд уншигчиддаа сонордуулж байна. Удахгүй би “БИШҮБИ шүлгийн дээжис” хэмээн анатологийн зарчимаар бүтээсэн бүтээлээ уншигчидадаа барих болно.

Тэрхүү дээжист БИШҮБИ шүлэг бичдэг Т.Эрдэнэцогт, С.Оюунтөгс, С.Билигсайхан, Д.Отгонжаргал нар болон энэ мэт шүлэг бичдэг яруу найрагчидийн шүлгүүд орох болно. Мөн энэ мэт шүлэг бичдэг хэн бугайн ч сайн шүлэг орж болох бололцоотой. С.Оюунтөгсийн энэ номын хоёрдугаар хэсэг бол дан БИШҮБИ шүлэгээс бүрдсэн юм.
“Нүдээ алгаараа даран
Нэрийг чинь шивнэнэ.
Эргэн тойрон нам гүм” гэх ч юм уу, эсвэл:
“Болжморын жиргээн
Тодоос тод.
Би сарыг хүлээнэ” гэсэн шүлэгүүдээс бүтэж байгаа юм.
“Гэнэ гэнэхэн түүнийг үгүйлэхдээ
Гэрэлт нэгэн хүслээ би
Алгандаа нуунам” гэсэн нэг шүлэг энд бий. С.Оюунтөгсийн энэ шүлэгүүдийг унших нь түүний алганы хээг уншихтай төслүү. Алганыхаа хээг хүнд харуулдаггүй нэгэн цээр монгол түмэнд бий ч уншигчаасаа юугаа ч нуудаггүй сэтгэл яруу найрагчид бас бий. Тийм учир яруу найрагч сэтгэлийн алгаа таны өмнө дэлгэж байна.
Болгоон соёрхох ажаамуу.

Монгол Улсын төрийн шагналт, зохиолч Дарма Батбаяр

Хийсэн vv? Хийсэнгvй

Аав нь хүүгээ загнана.

Би чамайг хогоо шүүрдээд, шалаа угаа гэж хэлсэн. Хийсэн үү? Хийсэнгүй. Балкон дээр байгаа сүүг оруулж ирээд гэсгээчихээрэй гэсэн. Гэсгээсэн үү? Гэсгээсэнгүй. Өөрийнхөө хиртэй оймсуудыг угаачих гэсэн. Угаасан уу? Угаасангүй. Солонгост байгаа эгчдээ захиа бичээрэй гэсэн. Бичсэн үү? Бичсэнгүй. Чиний байж байгаа царай чинь нэг иймэрхүү л байна.

Элбэгдорж гишүүдийг загнана

Өнгөрч буй 2009 оны төсвийг батлахдаа УИХ-аас тусгай тогтоол гаргаж Засгийн газарт тодорхой үүрэг өгсөн. Төсвийн зарлагыг бууруул гэсэн. Бууруулсан уу? Бууруулсангүй. Төсвийн шинэтгэл хийх саналаа 2009 оны эхний улиралд УИХ-аар хэлэлцүүл гэсэн. Хэлэлцүүлсэн үү? Хэлэлцүүлсэнгүй. Нийгмийн халамжийн бодлогыг оновчтой болго гэсэн. Болгосонгүй. Төрийн байгууллагад бүтцийн өөрчлөлт хий гэсэн. Хийсэнгүй. Бидний ажил нэг иймэрхүү л байна.

Заавал зочлох газар

Цахим Өртөө ТББ-аас Афганистаны гурван хазара оюутанд тэтгэлэг олгосон тухай сонсоогүй хүн байхгүй бизээ. Тэгвэл тэдний нэг нь Монголд байх хугацаандаа дараах блогыг хөтлөх болсон байна. Заавал орж уншаарай. Түүнчлэн хазара оюутнуудын тэтгэлэгийн санд хандив өргөх ажиллагаа нээлттэй байгаа тул холбоо бариарай.
http://hazarainmongolia.wordpress.com

Зориг ба аавын захидал-захиас

Тэртээ хэдэн жилийн өмнө харь оронд сурахаар очоод удаагүй байхдаа ардчиллын алтан хараацайнуудын нэг С. Зориг хүний гарт амь үрэгдлээ гэдгийг сонсоод, их л уйлж байсан билээ. Аавын минь энэ захиа бас л намайг тайвшруулж, дахин мөрөөдөх итгэлийн зулыг асааж байсан санагдана. Хайрт аав минь захиандаа ингэж бичжээ:

"Энэ хэрэг гадаадад суугаа Монголчуудын нэрийг их л баасдлаа даа! Гэвч ийм зэрлэг хүмүүс тийм ч олон гарахгүй биз ээ. Миний хүү Монголын ардчилал үүгээр эцэс болохгүй, харин эхлэлт болно гэсэн чиг шугам баримтлах ёстой."

Э. Пунцаг 10 сарын 9

Хүн чи Бурханы өмнө бууж өг!

Хэн болгоны өгөөд байдаггүй нэгэн шинжилгээг эртээд өглөө. Бүдүүн гэдэсний болон ходоодны шинжилгээ хэмээх тарчлаан залхаан айлган зүрх үхүүлэх тактиктай нэгэн “гайхамшигтай” юмыг өгч үзлээ. Зүгээр тэр ёогагаар хичээллэдэг, амьд могой залгидаг хүмүүст бол ч гайгүй л байх.

Амандаа хийсэн хуруу зузаан өөхөө хоёр зуу зажилж зажилж, горойхийн наагуур залгадаг мань шиг хүнд бол их л ахадсан эгчидсэн аавдсан ээжидсэн даваа юм билээ. Амьдаараа хоолойгоороо тороос оруулаад түүнийх нь ходоодон дотор гүрвэлзэх хөдөлгөөн бүрийг нь мэдэрч, хөдлөх бүрт нь эмзэглэнэ гэдэг бол нээрээ хүсээд байх зүйл биш юм. Тэгээд бас тааваараа хашгирч харааж болохгүй, шүдэндээ нэгэн зүйлийг тас зуураастай.

Тарчлаах ажиллагааны эхний шат дуусангуут дараагаар нь анус руугаа бас л нэг тороос чихүүлээд, хөдөө газар таваараа өвсөн дээр тарж хэвтсэн лугаа адил хөлөө ачаад хэвтэж байхдаа хүн гээч амьтан чинь дээр саран дээр очлоо, дэргэдээ диваажин байгууллаа, iPod бүтээлээ, аймаар мундаг эм хийлээ л гээд байдаг, гэтэл хамгийн үнэтэй гээд байдаг хүн эрдэнийхээ эрүүл мэндийг зүгээр ч нэг ёо гэлгүй үзчихдэг төхөөрөмжөрхүү юм бүтээж чадаагүй л байгаа юм шүү, Бурхан минь. Тэгсэн мөртөө бас саранд хуцахтайгаа шүү.

Бас бодож байна. Мод ургах, байшин барих хоёр уул шугамандаа агаар нэгэн юм. Харамсалтай нь мод нь үндэстэй бөгөөтөл дээшээ ургадаг, цаг нь болохоор мажийдаг байтал байшин нь бас л үндэстэй буюу суурьтэй бөгөөтөл нэг л барьсан бол ургах гэдгийг хэзээ ч мэдэхгүй “барам” бөгөөд цаг нь болохоор мажийдаг нь модтой төстэй боловч цаг нь үнэндээ цахилах төдий л юм дагуудаа. Саваагүй нохой саранд хуцаж, баастай хүмүүн Бурхантай арцалданаа гэж.

Харуки Муракамиг хэдэн сар уншив

Зиа, сүүлийн хэдэн сар гартаа имрэн имрэн дуусгасан уран зохиолын ном гэвэл Японы алдарт зохиолч, постмодерны нэрт төлөөлөгч Харуки Муракамигийн Kafka On The Shore хэмээх зохиол байх шив дээ. Мэдээж японоор яа ч байхгүй тул англиар уншив. 2002 онд бичсэн зохиолыг 2005 онд англичилсан орчуулга нь тэр жилдээ шилдэг орчуулгын бүтээлээр шалгарсан байх юм. Нээрээ л түүнийг уншихад ямар ч япон “үнэр” байхгүй нь гайхалтай. Урд нь Муракамигийн аХабогино өгүүллээс ганцыг уншиж байснаас биш, романаас нь уншиж байсангүй.

Нөхөр бас сайхан задгай авах юмаа. Ердөө л хоёр өөр үйл явдлыг (мэдээж эцэст нь хоорондоо мөргөлдөн, зангилдрах учиртай) нэг нэг бүлгээр нь ээлжлэн бичсэн нь эргээд эхнээс нь бүх үйл явдлыг цээжээр ярихад над шиг ой тогтоолт муутай хүнд ч ойр юм. Түүний эрээ цээргүй, энгийнээс утга нь үл ухагдах далд үйл явдал, дүрслэл дунд нь хааяа төөрч, эргэлзэх ч шиг болно. Гэвч төгсгөл нь миний бодож байснаас өөрөөр дуусч байгаа нь бас л өнөөх нэгэн хэвийн “амар сайхандаа жаргаваа”-гаас өөрөөр сэтгэж чадаж байгаагийн л илрэл болов уу даа. Өөрөө нэгэн ярилцлагадаа өгүүлэхдээ энэ номыг хэд хэдэн удаа уншиж байж л учгыг нь тайлна гэсэн шүү юм бичсэн байна лээ. Хэрэв ашиг орлогын араас явдаг зохиолч бол хэзээ ч тэгж хэлж, худалдан авагч нарыг мохоохгүй л болов уу. Гэхдээ магад ч үгүй юм, төгсгөл нь жаал сэтгэлд хүрээгүй нь дахин уншихыг шаардаж байгаа ч юм билүү. Гэхдээ миний хувьд хангалттай. Бас тэрбээр хэлэхдээ анхны зохиолын эх санаа нь шал өөр байсан бөгөөд бичих явцдаа баяжуулсан гэнэ лээ. Миний бодлоор Мураками юмс үзэгдлийг ажиглан, түүнийгээ ховс хэлбэрт оруулан бичдэг бололтой. Жишээ нь түүний ширээн дээрх номны хуудас дардаг чулуу, сонсож буй хөгжим зэргээ хүртэл арай өөр утга оруулан бичсэн байх жишээтэй. Энэ нь манай зохиолчдод ихээхэн дутмаг харагддаг бодит байдлын дүрслэлийн илэрхийлэл юм болов уу даа. Хамгийн сүүлд монгол зохиолчдоос Д. Энхболдын “Казиног Номхотгосон Түүх” дээр бодит гудамж, бодит зочид буудал гэх мэтийн нэрс харагддаг нь уншиж, дүрслэхэд ихээхэн дөхөм болсон санагддаг.

Хүүгийн захидал

Завсарлагаанаар кофе уунгаа хуучин имэйлүүдээ эргүүлэн суутал доорхи имэйл олдлоо. Магадгүй энэ захиаг та хаа нэгтээ уншсан ч байж болно. Юутай ч орчуулахчаан аядаад, энд нэгэн энтри болгон орууллаа. Энжой.

Би нэг өглөө хүүгийнхээ өрөөний хажуугаар өнгөрөхдөө өрөө лүү нь шагайн хартал ороо цэмцгэр хурааж, шалаар хөглөрсөн юмнуудаа цэгцэлсэн байхыг анзаарлаа. Түүний орон дээр нь нэгэн дугтуйтай захидал байх юм. Энэ нь “Аавд” хэмээн хаягласан байлаа. Дотор палхийж, захиаг чичирхийлсэн гараар задлан уншлаа.

Хайрт аав минь,

Энэ захиаг задлан унших өдрийн мэндийг хүргье. Энэ захиаг бичиж ахуйд надад асар хүнд байна. Би шинэ найз охинтойгоо ээж та хоёрын нүднээс далд зугтаах хэрэгтэй болсон юм. Жоанд би үнэхээр сайн болчихжээ. Хэдийгээр тэр ам хамраа цоолж, биеэрээ дүүрэн шивээстэй, тэгээд бас мотоциклын бариу савхин хувцас өмсдөг ч гэсэн маш сайн охин. Гэвч бүх юм энэндээ ч биш бөгөөд тэр одоо жирэмсэн. Жоан хэлэхдээ бид хоёр сайхан амьдарна гэсэн. Хэдийгээр тэр надаас хамаагүй олон насаар эгчмэд ч гэсэн ууланд жижигхэн трейлэртэй бөгөөд өвлийг дуустал түлэх түлээтэй гэсэн. Тэр аягүй олон хүүхэдтэй болох хүсэлтэй бөгөөд би ч бас одоо тэгж бодох боллоо. Жоан надад хэлэхдээ марихуана тийм ч муу зүйл биш гэсэн, тэгээд бид түүнийг ургуулан найз нарт нь өгөөд оронд нь хүссэн хэмжээгээрээ кокайн, экстаси авч хэрэглэнэ гэсэн. Тэгээд ч шинжлэх ухаан удахгүй ДОХ-ыг анагаах эм бүтээж, Жоаны бие ч сайжирна гэж итгэж байна.

Миний төлөө битгий санаа зовоорой, ааваа. Би одоо 15 нас хүрч, биеэ даах цаг болсон. Нэгэн сайхан нартай өдөр бид та хоёр дээрээ эргэн ирж, үр ач нарыг чинь уулзуулах болноо.

Таны хүү, Жон

Жич: Ааваа, мэдээж эд бүгд худлаа. Би хажуу айлд байна. Зүгээр л танд миний шургуулганд байгаа дүнгийн хүснэгтнээс ч илүү аймшигтай зүйлс энэ амьдралд тохиолддог гэдгийг л сануулах гэсэн юм. Би танд хайртай.

Уураа гарсан хойно утасдаарай.

Should Children Witness Childbirth?

You be the judge.....
Due to a power outage, only one paramedic responded to the call. The house was very, very dark, so the paramedic asked Kathleen, a 3-year-old girl, to hold the light high over her mommy so he could see while he helped deliver the baby.

Very diligently Kathleen did as she was asked. Her mother Heidi pushed and pushed, and after a little while Connor was born. The paramedic lifted him by his little feet and spanked him on his bottom. Connor began to cry.

The paramedic then thanked Kathleen for her help and asked the wide-eyed 3-year-old what she thought about what she had just witnessed.

Kathleen thought about it, looked at her mom's sweaty face, looked at baby Connor and quickly responded, "He shouldn't have crawled up in there in the first place. Smack his dumb ass again."

Kite Runners уншив

Энэ жижиг номыг олон сарын өмнө уншиж дуусаад энд нэг юм бичих гэсээр байтал цас орох нь. Халед Хоссейни хэмээх Афган гаралтай зохиолчийн анхны ном гэхэд л олон улсын бэстселлер болж 10 сая орчим хувиар гарсан байгаа юм. Тэрбээр Афганд төрсөн эмч мэргэжилтэй мөртөө 2003 онд бичих карьераа эхлээд л бөөн мөнгө олждээ. Дараагаар нь бичсэн Thousand Splendid Suns роман нь мөн л олон улсад шуугиан тарьжээ. Түүний эхний номоор нь кино хийсэн нь Эн Ти Вигээр гараад байсан.
Зохиолын гол санаа нь Амир хэмээх паштун хүү болон түүний гэрийн үйлчлэгчийн хүү болох Хассан хэмээх хазара хүү хоёрын тухай гарна. Ойрд тэгж их сэтгэл хөдөлгөсөн, хөнгөн гуниг авчирсан бас тэгсэн мөртөө үйл явдал нь хоорондоо сүлжилдэж адал явдал үүсгэсэн зохиол уншаагүй болтой. Тэр кино нь бол зохиолынх нь хаана нь ч хүрээгүй нь мэдээж. Энэ зохиолыг уншсанаар хөөрхий муу хазарчууд маань хэрхэн хавчигдаж, зовж байсан талаар цухас ч гэсэн ойлголт авахад дөхөмтэй боллоо. Хэдийгээр уран зохиол ч гэсэн тэр үеийн түүхийг бас гайгүй сайн гаргажээ. Зохиолчийн өөрийнх нь түүхийг үзвэл багадаа дипломат аавыгаа дагаж Иран дараа нь Францад байж байгаад улс эх оронд нь байдал эвгүйтэхэд АНУ-д улс төрийн орогнол авчээ.

Ямар ч байсан энэ номыг уншсан даруйдаа Пингвинд орчуулий хэмээн хоёр ч имэйл явуулаад байгаа. Энэ зохиолыг орчуулж тавьбал ядаж л хазарчуудын талаар бага ч гэсэн мэдэх болов уу. Хазар гэснээс Цахим Өртөө ТББ Афганистаны хазара үндэстэн гурван оюутанд Монголд сурах 100 хувь тэтгэлэг олгох гэж байгаа нь түүхэнд тэмдэглэгдэх үйл явдал хэмээн ойлгож байгаа. Удахгүй тэд ирээд, өөрсдийн амссан зовлонгоос бид бүхэнд ярьж өгөх биз ээ.

Жинхэнэ найзыг шинжихүй

-Жирийн найз зочин болон гэрт ирдэг. Жинхэнэ найз хөргөгчийг чинь онгойлгон, хоолоо өөрөө олж иддэг.
-Жирийн найз чиний уйлахыг чинь хэзээ ч хараагүй. Жинхэнэ найз нулимсанд чинь норсон мөртэй байна.
-Жирийн найз ээж аавын чинь ч нэрийг мэддэггүй. Жинхэнэ найз тэдний чинь утасны дугаарыг утсандаа хадгалаастай.

-Жирийн найз гэрт чинь уригдахдаа винотой ирнэ. Жинхэнэ найз урд нь ирээд хоол хийхэд туслан, дууссаны дараа цэвэрлэхэд чинь туслана.
-Жирийн найз унтсан хойно нь залгахад уурлана. Жинхэнэ найз яагаад утасдаагүй удсан юм бэ хэмээн загнана.
-Жирийн найз амьдралын асуудлуудыг чинь сонсох гэж хичээнэ. Жинхэнэ найз асуудлуудад чинь туслахаар эрмэлзэнэ.
-Жирийн найз романтик явдлуудыг чинь сонсох гэж чармайна. Жинхэнэ найз романтик явдлыг чинь сонсоод чамайг сүрдүүлнэ.
-Жирийн найз маргах төдийд л харилцаагаа таслана. Жинхэнэ найз гар зөрүүлсэний дараа ч утсаар ярина.
-Жирийн найз асуудал тохиолдох болгонд чамайг хажууд байх ёстой гэж бодно. Жинхэнэ найз чамд асуудал тулгарах болгонд хажууд чинь байх ёстой гэж итгэнэ.
Хэн чиний жинхэнэ найз вэ?
When you are down for nothing, God is up something!

Элбэгдорж цээжээр ярьсан уу?

Цээжээр ярьдаг мөртөө цэгцтэй ярьдаг нь Цахиагийн хүүгийн чаддаг ажил мөн ч гэсэн тангараг өргөх ёслол дээрээ арай л ингэж зүрхлээгүй байлтай. Түүний хэлсэн үгийн урт богино, харсан хэлсэнийг л хэлэлцэхээс бус хэр зэрэг ач холбогдолтой болсон талаар ган хийх хүн олдохгүй л байна, харамсалтай нь. Миний хувьд талбай дээр түүнийг гарч ирэхийг нь хүлээн зогсож байсан бүлэг хүмүүсийн дунд байсных, үгийг нь нэр бүрчлэн сонсоогүй ч гэсэн тун эмх цэгцтэй, дүн нуруутай үг хэлсэн санагдсан. Үгийнхээ эхэнд талархалынхаа үгс дотроо гадаадад байгаа монголчууддаа ч баярлалаа гэж хэлэхээ мартаагүй.

Харин Элбэг ерөнхийлөгч энэ удаа бичсэн үгээ индэрийн хоёр талд байсан телепромптерээс харж уншиж байсан гэнэ. Сайн сонсвол уншиж байгаа нь мэдэгдэж байсан ч бас л уншсан ч ярьж буй юм шиг сайхан уншиж байна билээ. Овоо манайхан яаж тийм юм олж авсан юм, үзэгч талаасаа бол үг үсэг нь харагдахгүй, зүгээр л хөгжмийн ноотны хоёр гялтагнуур тавиур шиг юм харагдаж байсныг ордонд орсон сэтгүүлчид ярьж байваа.

Буланд зогсох Ленин

Улаанбаатар хотоос болон хөдөө орон нутагт Ленинтэй холбоотой олон хөшөө дурсгалыг олоход хайх шаардлага байхгүй. Засгийн Газрын ордоноос зүүн урагш хэдхэн метр явахад л эхнийх нь тааралдана. Хэрэв энэ ордоноос чанх хойш явах юм бол залуу Ленинтэй учирч бас болно. Засгийн Газрын ордон гэснээс энэ ордоныг ингээд хэлээд ирсэн болохоос бус ЗГ гэхээсээ илүүтэй УИХ нь бас ерөнхийлөгчтэйгээ морилж байдаг гол сав байгаа юм. Уул нь ИХ-ыг тусад нь гаргах нэг Арабын баян орны мөнгө ирсэн сурагтай байсан, юу болж байгаа юм бүү мэд. Гэтэл Ерөнхийлөгч Элбэгдоржийг яах уу? Уул нь 1-р сургуулийн зүүн талд нь Ерөнхийлөгчийн Өргөө хэмээх нэг байшин байдаг, үнэндээ түүнийг өвөлд нь ерөнхийлөгч өвөлждөг гэх боловч бас л мэдэхгүй. Харин түүний хашаанд нь нэг байшин бариад дуусч байгаа нь удахгүй ашиглалтад орох байх.

Тэр яахав, би 3 дахь Ленинтэй нүүр тулсанаа ярих гэсэн юм. Үүнийг аль 70-аад онд Монгол барималч барьж, хотын хаа ч билээ сүндэрлэж байсан юм гэнэ лээ. Харин их хувьсгалаар түүнийг буулган, дараах нь болсон зэсийн их нүүдлээр зэс төмрийн хаягдалд тушаах гэж байхад нь салгаж авсан юм гэнэ лээ. Одоо харин Гацуурт компанийн Тэрэлж хэмээх гайхамшигтай гоё зочид буудлын ард буланд, чимээгүйхэн сүндэрлэж байна. Ленин гуай овоо сайн нуугдсан байна шүү.

Happy Birthday Tetris!

Тетрис миний хамгийн анхны тоглож үзсэн видео тоглоом байлаа. Бүдүүн Тамираагийн ээж аав хоёр хаанаас ч юм нэг тийм сонин юм авчраад, түүнийгээ телевизорт залгасан чинь янз бүрийн хэлбэртэй бүдүүн моднууд доош бууж ирээд, нэг үеийг амжилттай дуусгавал орос бүжигчин гарч ирээд бүжиглээд л. Сонин санагдаж байж. Түүнээс нилээн хойно Тетрис хэмээх хоёр гараараа тоглодог тоглоом орж ирээд, шуугиулсан даа. Тэрийгээр нь өдөржин тоглож, унтахаар нүдээ анихад нөгөө дүрснүүд нь доош бууж ирээд, хоорондоо эвлэрээд л, нэг эгнээ доошоо унаад л. Та ч бас яг ингэдэг байсан байх. Энэ нь бүр нэртэй синдром гэнэ шүү.

За тэр яахав. Тетрисыг хамгийн гол нь Орос инженерүүд зохион бүтээж, 25 жилийн өмнөөс худалдаанд гаргажээ. Энэ тоглоом нь бүх үеийн хамгийн шилдэг видео тоглоомоор хэд хэдэн сэтгүүлийн газраас тодроод байгаа төдийгүй, яг оригиналаараа 70 сая хувь зарагдсан байна. Энэ тоглоом одоо ч хуучраагүй байгаа бөгөөд хамгийн сүүлийн iPod хүртэл Тетристэй гэнээ.

Сонирхолтой нь Тетрис тоглоом таван амжилтаараа Гиннесын номд бүртгэлтэй байдаг бөгөөд хачирхалтай нь “Видео тоглоом тоглоод хамгийн урт шоронд хоригдох ял авсан” ангилал ч үүнд хамааралтай юм байна. Файз Чопдат гэдэг нөхөр Английн Манчестер луу нисч явахдаа гар утсаараа Тетрис тоглож байгаад дөрвөн сар хорих ялаар шийтгүүлсэн байна. Түүнийг онгоцны багийнхан удаа дараа утсаа унтраахыг шаардсан боловч тоглоомондоо халуурсан нөхөр татгалзсаар байжээ.

Өдрийн Сонин дээр

Сонгуулийн дараа Өдрийн Сонин дээр энэ ярилцлагыг өгсөн юм. Мөн gogo.mn дээр тавигдсан байгаа.

“Ийгл” телевизийн мэдээний албаны дарга П.Баярмагнайтай ярилцлаа.

-Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн үйл явцыг сурвалжилж, үйл явдлын мэдээллийг хүмүүст цаг тухайд нь хүргэх их ажлын ард сэтгүүлчид гарлаа. Өнгөрсөн ням гаригт болсон сонгуулийн үйл явдлын талаар мэдээллийг шуурхай, тэнцвэртэйгээр танай телевизээс авч чадсандаа олон хүн сэтгэл хангалуун байна. Мониторингийн судалгааг харсан ч, ажиглагчид ч хэлэхдээ энэ удаад намуудын штабуудын бэлдсэн мэдээ материалыг дамжуулах үүргийг хэвлэл мэдээллийнхэн голдуу гүйцэтгэлээ гэж байгаа. Танайх энэ удаад ямар бодлого, тактиктай ажилласан бэ?
-Бид төлөвлөгөөгөө сонгуулийн өмнөх, сонгуулийн өдөр, дараа нь гэсэн гурван хэсгээр гаргасан л даа. Сонгуулийн өмнө бол хоёр намын штабуудтай гэрээ хийж хамтран ажилласан. Зарим намаас телевизийн маркетингийн албаас гадна сэтгүүлчидтэй гурвалсан гэрээ байгуулж хамтран ажиллах санал тавьсныг бид зөвшөөрөөгүй. Зар сурталчилгааны хэлбэрээр хамтран ажиллаж болох боловч телевизийн мэдээний агуулгад нөлөөлөх хэлбэрээр хамтрах нь бидний зорилго, бодлого, үнэт зүйлсийг үгүй хийх талтай учраас санхүүгийн хувьд орлого олох байсан ч телевизын удирдлага, хамт олон ярилцаад татгалзсан юм. Сонгуулийн өдрийн тухайд бид Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн сонгууль бол дэлхийн хэмжээний үйл явдал гэсэн байр сууринаас хандаж үйл ажиллагаагаа явуулсан. Ардчиллын буянаар ард түмэн Ерөнхийлөгчөө өөрсдөө сонгодог тогтолцоотой болсон учраас хөнгөхөн өнгөрөөх үйл явдал биш байсан. Тиймээс хамаг анхаарлаа тавьж ажиллах ёстой гэж үзсэн. Өглөө 7 цагт сонгуулийн хэсэг хаалгаа нээхээс эхлээд сонгуулийн үр дүн гарч, СЕХ-ноос урьдчилсан дүн мэдээ гарч, ялсан нэр дэвшигч ялалтын үгээ хэлэх хүртэл ажиллана гэж төлөвлөсөн байсан. Манай телевизийн 60 гаруй уран бүтээлч эфирээ хаалгүй 48 цагийн турш ажиллаж энэ үйл явцыг хүмүүст хүргэж чадсандаа сэтгэл хангалуун байгаа. Бид аль нэг намын дуу хоолой болоогүй, харин ард түмний дуу хоолой болж ажиллаж чадлаа гэж үзэж байгаа.

-Сонгуулийн дараа ямар хэлбэрээр ажиллана гэж төлөвлөсөн бэ. Үнэндээ олон нийтийн дунд өгсөн санал нь алга болчих юм бол өнгөрсөн долдугаар сарын 1-ийнх шиг үйл явдал болно гэсэн таамаглал ч явж байсан. Та нар иймэрхүү явдалд бэлтгэлтэй байсан уу?
-Бид сонгуулийн үр дүнг албан ёсоор гарч, УИХ-аар соёрхон баталж, Ерөнхийлөгч тангарагаа өргөх хүртэл нь ажиллах болно. Сонгуультай холбоотой булхай луйвар юу байсан, нэр дэвшигчийн мөрийн хөтөлбөрт юу юу багтсан байгаа юм гээд энэ тал дээр иргэд, ажиглагчдын байр суурийг ч олон нийтэд хүргэж ажиллана.

-Сонгуулийн дараа өнгөрсөн жилийнх шиг үйл явдал болж магадгүй гэж тооцоолж байсан уу?
-Үгүй ээ. Бид дараа нь ийм тийм болно, тэгвэл ингэж ажиллана гэж огт төлөвлөөгүй. Хэрэв янз бүрийн юм болсон бол мэдээлэл хүргэдэг зарчмаараа л үргэлжлүүлээд мэдээлэх байсан байх. Гэхдээ сонгуулиас өмнө манайд цагдаагийн газраас хамтран ажиллах гэрээ гээд Т.Сайнжаргалын гарын үсэгтэй санал хүртэл ирсэн байсан. Бид мэдээллийг дамжуулахдаа цагдаагийн газартай яаж хамтрах ёстойгоо ойлгоогүй.

Өнгөрсөн долдугаар сарын 1-ний үйл явдал дээр ч бид УИХ-ын сонгуулийн үйл явцыг мэдээлж байгаад үргэлжлүүлээд л мэдээлсэн байдаг. Харин үүнийг нь тодорхой зорилготой, бэлтгэлтэй байсан мэтээр гуйвуулдагт нь бид харамсдаг.

-Тухайн үеийн ХЗДХ-ийн сайд байсан хүн ярилцлагадаа энэ талаар онцолж, өдөөн турхирсан гэж буруутгасан байсан шүү дээ?
-Биднийг тийм үймээн болохыг мэдэж байсан юм шиг, камераа урьдчилан байрлуулж, зохион байгуулалттай хийсэн юм шигээр мушгин гуйвуулсан нь харамсалтай санагддаг. Угаасаа мэдээллийг хүргэх үйл явцад бид татагдаж ороод, болж буй үйл явдлыг л хүргэсэн. Манай телевизийн зүгээс мэдээллийг бодитоор, шуурхай хүргэх тэр зарчмаараа л ажилласан.

-Сүүлийн үед өрнөж буй томоохон арга хэмжээг танай телевиз шуурхай хүргэдэгийг хүмүүс нэгэнт анзаарч, талархалтай хандаж байна. Танай телевизийн тоног төхөөрөмж тийм сайн хэрэг үү?
-Жирийн үзэгчдийн нүдээр бол “Ийгл” телевиз сүүлийн үеийн тоног төхөөрөмжтэй учраас мэдээллийг газар, газраас шуурхай хүргэж байна гэж харагдаж байгаа байх л даа. Үнэндээ манайх бусад телевизийн л адил хүчин чадалтай. Аль ч телевизэд тулгардаг техникийн шинэчлэл манайд ч дутагдалтай байдаг. Гэхдээ мэргэжилдээ үнэнч сэтгүүлчид, зураглаачид, инженер техникийн ажилтнууд, сайн удирдлага нэгдэж, манай хамт олон тэр чигээрээ мэдээллийг үнэн бодитоор, шуурхай хүргэх ёстой гэсэн эрмэлзэл хүсэлтэй байсан учраас үзэгчдэд цаг тухайд нь мэдээллийг өгөх гэж зүтгэсэн. Ер нь мэдээллээр дутагдаж байгаа ард түмэнд мэдээллийг шуурхай хүргэх ёстой гэсэн эрхийг хүндэтгэж, үүрэг хариуцлагаа ухамсарлаагүй тохиолдолд техникийн хүчээр зодоод ч энэ бүгдийг хүргэнэ гэж байхгүй. Ер нь бид аль болох техникийн ололтуудыг ашиглах гэж оролдсон л доо. Манай гурван баг зөөврийн компьютер бариад, Интернэтийн мессенжерээр хүртэл шууд дамжуулж байсныг үзэгчид харсан байхаа.

Дуу дүрсний хувьд шаардлага хангах, хангахгүй асуудал гарах ч мэдээллийг газар дээрээс нь шуурхай хүргэж байгаагаараа тэр оролдлого ач холбогдолтой байлаа. Бусад телевизүүдийн хувьд олимп, наадам, сонгуулийн нээлт хаалтын үйл ажиллагааг шууд дамжуулах үедээ дамжуулдаг шүү дээ. Тоног төхөөрөмжийн хувьд манайхаас илүү юу гэхээс дутуу зүйл байхгүй.

-Мэдээллийг аль, аль талаас нь нэвтрүүлсэнд хүмүүс их талархаж байгаа нь анзаарагдсан…
-Бид мэдээллийг тэнцвэртэй байлгах тухайд их анхаарсан. Нэг талаас таван минутын мэдээлэл гаргасан бол нөгөөг нь бас тэр хугацаанд гаргах зарчмыг барьж ажилласан. Яахав, тухайн штабуудын мэдээлэл хийсэн хугацаанаас нь шалтгаалж өөр, өөр нэвтэрсэн тал байгаа. Тодруулж хэлбэл, сонгуулийн сурталчилгааны мэдээний тухайд хоёр намын нэвтрүүлсэн мэдээ 47 минутын л зөрүү байсан.

-Танай телевиз рүү нийслэлээс гадна хөдөө орон нутаг, гадаадаас хүртэл холбогдож байсан байх аа?
-Тийм ээ. Бид мэдээллээ интернэт дэх вэб сайттаа байрлуулсан байсан учраас телевиз үзэгчдээс гадна хөдөө орон нутаг, гадаадад байгаа хүмүүс ч мэдээлэл авч байсан. Манайх руу хандсан хандалтын тоо огцом ихэссэн учраас нэг хэсэг манай сервер унасан гээч.
АНУ, Японоос хүртэл манайх руу хүмүүс холбогдож санал хүсэлтээ хэлж байсан. Бид иргэдийн саналыг утсаар авч байсан нь олон хүнд таалагдсан. Хэдийгээр энэ нь маш эрсдэлтэй алхам байсан ч гэсэн иргэдийн дуу хоолой болох үүргээ илүү чухал гэж үзсэн учраас үүнийгээ зогсоогоогүй.

-Сонгуулийн өдөр сурталчилгаа хийгдчих гээд байдаг, бас л түвэгтэй шүү дээ?
-Тийм ээ. Янз бүрийн зүйлд уриалан дуудах гээд эрсдэл их байдаг ч гэсэн бид үзэгчдийнхээ санал бодлыг утсаар авсаар байсан. Бас урьдчилан сэргийлж, янз бүрийн зорилготой холбогдох тохиолдолд утсаа таслах зэргээр арга хэмжээ авч байсан. Гэхдээ үзэгчид маань ч соёлтой оролцсон.

-Гадаадын хэвлэлүүд Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн талаар шуурхай мэдээлж, ихээхэн анхаарч байгаа нь анзаарагдсан шүү.
-Тийм ээ. Манай гадаад мэдээний албаныхан гадаадын хэвлэл мэдээллүүд дээр мониторинг бас хийсэн л дээ. Үнэхээр дэлхий нийт Монголын Ерөнхийлөгчийн сонгуулийг ширтэж байсан нь анзаарагдсан. Тавдугаар сарын 24-нээс 25-нд шилжих шөнийн хувьд гэхэд зөвхөн 200 орчим мэдээ мэдээлэл нийтлэгдсэн байсан. BBC гээс эхлээд Аль Жазера хүртэл анхааралтай ажиглаж мэдээлж байсан. Тэгэхээр гадны хэвлэлүүд ингэж анхаарч байгаа нь орон нутгийн хэвлэл мэдээллийн байгууллагуудыг илүү хариуцлагатай, илүү анхааралтай ажиллахыг сануулж байсан гэж болно. Энэ мэдээллийн төлөө Монголыг зорьж ирээд, анхааралтай ажиж байхад нь бид өөрсдөө эфирээ хаагаад унтчих эсвэл кино гаргаад байх нь утгагүй л асуудал болно.

-Өөрөө, АНУ-д сэтгүүл зүйн боловсрол эзэмшсэн. Тэнд сурч ажиллаж байхдаа Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн үйл явцыг харж байсан л байх. Ер нь америкчууд, хэвлэл мэдээллийн салбар нь хэрхэн оролцдог юм бэ?
-Би тэнд хоёр, гурван удаагийн сонгуулийг харж байсан. Америкчууд бол сонгуулиар тэр чигээрээ амьсгалдаг. Тэдний өдөр тутмын амьдрал нь манайх шиг улс төрөөсөө шалтгаалаад байдаггүй боловч өөрийн улс орны нүүр царай болсон Ерөнхийлөгчөө сонгохдоо маш их анхаардаг юм билээ. Телевизүүдийн бэлтгэж байгаа нэвтрүүлгүүд ч их өөр. Бид энэ удаагийн сонгуулийн халз мэтгэлцээний нэг удаагийнхийг нь зохион байгуулъя гэсэн хүсэлтийг хүртэл намуудын штабт тавьж байсан л даа. Гэвч нэг удаадаа болох эсэх нь тодорхойгүй байсаар бараг л эцсийн мөчид халз мэтгэлцээн гэхэд хэцүү юм болсон л доо.

Ярилцсан: Ч.Бүжин

Элбэгээг “элэгдсэн” бичлэгийг эвлүүлэг гэдгийг батлах хэдэн арга

Hуухыг нь авах гээд нүдийг нь сохлов гэдэг аргыг АН-ын хэдэн нөхдүүд ар араасаа хийж байх шиг. Тэр PAL, NTSC гэдгийг нь яаж мэдээд байгаа юм. Микрофоноо хүнд өгч бариулах нь ямар учир холбогдолтой ч юм. Солонгосын ТВ болгон өөрсдийн тэр брэндийг хэрэглэдэг гэдгийг тэр Ганбаатар яаж мэдээд байгаа юм. Заавал ТВ биш зүгээр нэг сонирхогчийн видеотой хүн л очоод, за наад миикээ барьж байгаад нэг юм хэлчих ч гэсэн юм билүү. Асуудлын гол нь эндээ биш. Эсвэл бүр арга ядаад СМОХ-ын оюутнуудын хийсэн уулзалт гээд бүр нөгөө нүдийг нь сохолсон видео дахиад хийсэн байна лээ. Нэгэнт нөгөө сонин нь Солонгосчуудад зориулсан уулзалт гэж хэлээд байхад тийм хариуцлагагүй юм цацаж болохгүй л дээ.

Нөгөө талаар Солонгосын талын зохион байгуулагчийг нь түргэн авахуулаад, зөвшөөрөлгүй дүрс бичлэгийг нь тараасны төлөө төлбөр нэхнэ ч гэх шиг балайруулаад байсан. Тэрний оронд YouTube дээр анх тавьсан тэр account-ыг олж аваад, хаанаас эхэлсэнийг нь хөөчих хэрэгтэй. Миний харсанаар анхны бичлэг нь 5 сарын 6-нд yunghwain98, theFrutzo хэмээх хоёр account-аас аплоод хийсэн байна. Энэ хоёрыг нэг хүн ч эзэмшдэг нь харагдаж байна. Учир нь хоёуланг нь 5 сарын 3-нд нээж, улс гэдэг дээр нь Өмнөд Солонгос гэжээ.

Мөн тэр Солонгосын цагдаа нарт тэр пастор этгээдийг олж өгөөч гэж хүсэлт тавьсан энэ тэр гэж балайрч байхаар тэнд байдаг ядаж Монгол сүмүүдтэй холбогдох хэрэгтэй. Миний мэдэхийн л Диаспора Монголиа ба Монгол Пасторуудын нөхөрлөл зэрэг байгууллагууд байдаг.

Винни Пух Грипп

Grim News [.mn]

Бүх сэтгэгдэлийг сонгууль дуустал хаасан болно. Та бүхэн info@news.mn хаягаар мэдээллээ өгнө үү.

WSJ on Mongolia